Our Visitors

Flag Counter

Wednesday, November 11, 2020

Maxaa sababay hoos u dhaca xooga leh?

Hoos u dhac xoog leh ayaa ku yimid wax soo saarkii Kaluumeysatada xiligan deerta oo ahaa xili caan ku ah Kaluumeeysiga qaas ahaan kuwa loogu jecel yahay Malaayga/Kaluunka sida Jeedarka/Tabadinka (Tuna).

Kaluumeeysata, Ganacsada iyo dhamaan dadka la socda wax soosaarka kheyraadka bada ayaa wali garan la waxa sababy hoos u dhacan xooga leh.

Iyadoo aan og nahay saameeynta Isbadalka cimilada aduunka (Climate Change), ayaa hadana waxaa jira in baddeena si sharci daro ah looga kaluumeeysto taasoo iyadana leh saameen kaloo xoog leh.

Si kastaba ha ahaatee waxaa looga fadhiyaa wasaarada kaluumeeysiga iyo kheyraadka bada in ay cilmi baaris (research) ku sameeyso xaqiiqda dhabta ah ee hoos u dhacan keentay.

W/Q Mohamed Adam Ishak 

Monday, October 19, 2020

Diyaar garoowga Kaluumeysatada ee Xiliga Deerta.

































 
Xiliga Deeyrta waa xiliga ugu wanaagsan ee ay Kaluumeysatadu si fiican uga faaideystaan xirfadooda xaga kaluumeeysiga dhowr sababood dartood.

Mida koobaad waa xili ay bada aad u degan tahay taasoo sahleysa in ay ku dhiiradaan Kaluumeeysatada isticmaasha Huuriyada ama lashashka yar yar sarena u qaadeeysa wax soosaarka kheyraadka bada dhaqaale iyo nololna u abuureeysa dhamaan Kaluumeeysatada noocyadooda kale duwan.

Mida Labaad waa xiliga uu biloowda Guur guurida Kaluunada aadka loo jecel yahay sida Jeedarka/Tabadinka (Tuna) Yuumbiga/Taraaqada (Kingfish) iyo Daamberiga/Afka-Toob (Blue Marlin).

Sidaa darteed waa xili aad caan uga ah Kaluumeysatada dhexdooda meel kasta oo ay Soomaaliya ka joogaan iyo heer kasta ay awoodooda qalabka kaluumeeysiga la egtahay.

Waxaan idiin rajeyneynaa xili Nabad iyo Barwaaqa ah inshaa allaah. 

W/Q Mohamed Adam Ishak 

Sunday, September 27, 2020

Maxaa iska badalay wacyigii ka jiray bada Soomaaliya?

 

Bada Soomaaliya mudo dheer waxaa ay ku asteeysan tahay, Goob aad looga cabsado, taasoo loo aaneenaayo laba arin.

1) Burcad Badeed ka qowleeysata Bada ku xeeran Soomaaliya

2) Dowlad Xoog leh oo aan ka jirin Wadanka Soomaaliya taasoo hanan karta Amniga Bada iyo kan Berigaba

Hadaan xoogaa falan qeyno qodobka koowaad.


Heer intee leg ayeey gaarsiisan tahya awooda burcad badeeda ka jirta Bada Soomaaliya maxaana sababay markii hore in ay abuurmaan burcad badeeda?

Burburkii Dowladii dhexe ee Soomaaliya ka dib waxaa meesha ka baxay awoodii ciidan ee ilaalin jirtay dhamaan xuduudaha dalka bad iyo beriba taasoo ka dhigtay Bada Soomaaliya meel loo soo wada shaqo tago si sharci daro ah na loo gurto kheyraadkeeda.

Kaliya in la gurto kheyraadka laguma ekeen ee waxaa laga dhigay goob lagu soo fogeeyo qashanka haba uu darnaato haraaga warshadaha keemikooyinka ( A place to dump chemical waste) 

Labadaas oo isku tagay waxaa ay saameen dhaqaale iyo mid caafimaadba ku yeesheen bulashada Soomaaliyeed guud ahaan gaar ahaan kuwa ku nool nawaaxiga xeebaha noolashooduna ay si toos ah ugu xiran tahay bada.

Waxaa dhacay Kaluun/Malaay yari baahsan ka dib markii maraakiib waa weeyn ay bad weynta iyo xeebahaba si isku mid ah ugu isticmaaleen shabaagyo nabaad guur weyn geesanaaya kuwaasoo laga mabnuucay aduunka laakiin cid la xisaabtameeysa oo aan halkan ka jirin waxaa isticmaaleen wax kaste oo ay u isticmaali kareen.

Howshaas noocaas ah waxaa ay sii socotaba waxaa biloowday in la baabi iyo shabaagtii iyo doomahii yar yaraa ee ay ku kaluumeeysan jireen shacabka Soomaaliyeed ee noloshooda ka soo xasilan jiray waxa ay ka soo helaan bada.

Waxaa dhawro meel oo kale nooc ah ka dhacay in maraakiib shisheeye ay biyo kulul ku rusheeyaan kaluumeeysato Soomaali ah oo wata dooman iyo huuriyaal yar yar, taasoo ugu dambeeyntii gaartay in xabad loo soo adeeg sado kaluumeeysatada Soomaaliyeed.

Ugu dambeeyntii bada waxaa ay noqotay meel laga cabsado oo ay san jirin cid ku dhiiran karta in ay u shaqo tagto, taasoo sii adkeeysay nolosha qoysaskii kaluumeeysatada ahaa ee ku tiirsanaa dhaqaalaha laga helo Malaayga/Kaluunka bada laga soo Dabo/Jilaabo.

Halkaas ha inoo joogto Qeybtii koobaad....

W/Q Mohamed Adam Ishak



Monday, August 17, 2020

Xal cusub oo loo helay dhibaatada Bacaha iyo Plastic da

 Qabiir u dhashay wadan Netherland ayaa helay xal bada looga nadiifin karo Bacaha iyo Plastiga saameeynta weyn ku yeeshay noolaha iyo deegaanka badaba

         

Qabiirkaan oo lagu magacaabo Boyan Slat ayaa soo saaray shabaqyo lagu qabto Bacaha iyo Plastica heehaabaaya badaha, waxaa uuna mudo waday mashruucan oo loogu magac daray The Ocean Cleanup.



Laakiin waxaa uu dhaleeceyn kala kulmaayaa quburo kaloo caalami ah kuwaas oo ku eedeenaayo in uu dhibkii jiray in sii badinaayo oo uu san wax soo kordhineeyn, maadaama shabaqyadaas ay saameeyn weyn ku yeelan doonaan noloha bada ku jira noocyadiisa kala duwan, sidaas darteed axal ma ahan.

Waan ogaan doonaa halka uu ku danbeeyo marshuucaas Nadaafada Bada iyo waxa uu soo kordhiyo iyadoo la filaayo in mudo gaaban gudaheed ay howsha ka bilaabaan bada Pasifica.

WQ Maxamed Aadan Isxaaq

Thursday, July 23, 2020

Dhibaatada bacaha ay deegaanka ku hayaan, iyo Kaalintaada





























Isticmaalka bacaha waa wax nolol maalmeedka bini aadamka caalamka ku nool ka mid ah ku waas oo aan qeyb ka nahay lana wadaagno dhibka ay bacaha u geestaan deegaanka bad iyo beriba.

Wadamo badan oo caalamka ka mid ah ayaa hir galiyay nadaam ay kaga gudbaan kuna badashaan isticmaalka bacaha si loo yareeyo saameeynta weyn ay deegaanka u geesato, wadamadaas waxaa ka mid ah Kenya oo aan deris nahay waxaa laga hir galiyay kiishash ka sameeysan dun oo cabir kaste leh si looga maarmo isticmaalka bacaha dhibkodana loo yareeyo,



Hadaba maxaa nala gudboon si aan u yareeno dhibaatada baaxada leh ay bacaha sababaan deegaankeenana u bad baadin karnaa si aynu ugu noolaano deegaan qurux badan caafimaadna qaba.

Markaan yaraa ee aan dugsiga hoose dhiganaayay waxaan maalin kasta macalinka ka maqli jiray ooraahda ah (Jir Fiyoow ayaa leh Maskax Fiyoow) si uu noogu dhiiri galiyo jimicsiga iyo ciyaaraha ilaa hada ma iloobin hadalkaas waana sax, Hada deegaan fiyoow ayaa leh Nolol Fiyoow waana dhab arintaas hadii aad ku nooshahay deegaan nadiif ah caafimaadkaada iyo kan ubadkaadaba waa uu sugan yahay qadarta eebe waa halkeeda.

Waxaan jeclaan lahaa in aan ku dhiiri galiyo Umada Soomaaliyeed in ay u istaagaan horumarinta deegaankooda bad iyo beriba si aan Ubadkeena ugu helno Deegaan wanaagsan

W/Q Maxamed Aadan Isxaaq

Monday, June 29, 2020

Iranian fleet accused of stealing Somalian fish despite acute food shortage

Evidence from NGOs suggests fleet of up to 192 Iranian vessels could be one of the largest illegal fishing operations in the world.
A large fleet of Iranian fishing vessels has been identified operating illegally in Somalian waters for over a year, depleting fish stocks in a country where one in three people face acute shortages of food.
The Somali government, which is unable to police its vast coastline, has expressed concern over food and maritime security and has called on Iran to investigate.

Analysis by Global Fishing Watch, a nonprofit which tracks vessels, and Trygg Mat Tracking, an NGO which provides fisheries intelligence and analysis to African coastal states to help fight illegal, unregulated and unreported (IUU) fishing, suggests it could be one of the largest illegal fishing operations in the world
The Somali government has shared its analysis with the Iranian authorities and the fisheries watchdog, the Indian Ocean Tuna Commission (IOTC).
Evidence gathered by the NGOs suggests the Iranian fleet could contain 192 vessels, six times the size of the 31-vessel Chinese tuna fleet licensed to fish sustainably in Somalia waters.
They say the Iranian fleet has been operating in Somalia and also in Yemen, from January 2019 until April 2020. Some were discovered fishing close to shore, inside a zone set aside for the nation’s artisanal fishermen.
HE Abdillahi Bidhan Warsame, the minister of fisheries and marine resources of Somalia, called for cooperation from Iran. He said: “Illegal fishing will not be tolerated by Somalia. The situation related to presence of the Iranian fleets in Somali waters, remains a longstanding concern of the Federal Republic of Somalia, and illegal, unreported and unregulated fishing in Somali waters constitutes a significant threat to the food security, economic development, sovereignty and maritime ecology of Somalia.”
Somalia’s 15 million people are currently experiencing multiple threats to food security, including an ongoing desert locust plague and previous droughts which have caused flash floods as well as Covid-19. The UN has warned an estimated 2.7 million people are facing crisis levels of food insecurity, without humanitarian aid, while a further 2.9 million are food stressed.
Somalia has 2,000 miles of coastline, the largest in Africa, but years of civil war and instability has left it unable to effectively police its waters. It is plagued with IUU fishing, which it says encourages piracy.
Since 2018, the nation, part of FishiAfrica, a taskforce of east African countries, the IOTC and NGOs who collaborate to fight IUU fishing, receives $1m a year from fishing licences sold to China. Thirty-one Chinese vessel are licensed to fish outside 25 miles.
Duncan Copeland, the chief analyst at TMT, said he was aware of illegal vessels in the region but his analysis, made possible by the increasing use of collision avoidance software by Iranian ships, shows “the scale is staggering”.
“We are seeing such large numbers of vessels” said Copeland. “It is beyond what any management plan can cope with. It’s way too much fishing effort for the region. It’s going to deplete stocks.”
While reports of widespread illegal fishing in Somalia by Iranian and other vessels has been known about for some time, the scale was unknown until now. Vessels in the region have started using Automatic Identification System (AIS) on their boats and gear, which also allows them to be tracked with satellites.
Copeland said the vessels, mostly flagged to Iran, were clearly operating illegally. They also found a smaller number of vessels flagged to Pakistan, India and Sri Lanka
“Under Somali law, vessels licensed for tuna need to be licensed by the federal government. None of these vessels have been.”
“It is not clear what fishing gear they are using but the signs are they are using drift nets which result in a huge amount of bycatch and that is a big knock-on effect.”
Charlie Kilgour, the director of fisheries analysis at Global Fishing Watch, said the foreign vessels were spotted close to shore, a region Somalia has set aside for local fishermen.
“Some of the vessels can very close to villages and appear to be anchoring. We see boats fishing close to shore. It will have an impact on domestic fisheries. The number of vessels and the number of days spent fishing – 2,533 days – will definitely have an impact on the stock.”
“For them to try to be sustainable and have this going on, it makes all the effort pointless.”
“We hope that Iran and Pakistan will engage with Somalia and the IOTC and work to find a solution to this.”
TMT verified the AIS data from the fleet with satellite imagery of the region. The satellite images revealed the presence of a large number of vessels, some of which were using AIS, while others were not, leading the analysts to believe the actual number of vessels may be far higher than 192.
In a statement, Christopher O’Brien, the executive secretary of the IOTC, said: “The IOTC secretariat does not have an investigative function. Currently the matter is between Somalia and the Islamic Republic of Iran.”
The IOTC has a duty to pass information and intelligence from third parties about alleged IUU fishing onto the flag state of each vessel. If requested by another state, the flag state then has a duty to investigate and report back to the IOTC within 60 days.